Families [Van] Bolhuis
Nieuwsbrief maart 2004


Vragen
Ik kreeg een krantenknipsel uit 1941 toegestuurd. met daarin de volgende zin:
"Er zijn weinig Arabieren of de heer Bolhuis weet hun afstamming te vertellen."
Ter voorkoming van misverstanden, met arabieren worden hier paarden bedoeld. Inmiddels houden we ons bezig met de afstamming van mensen. Toch evolutie?
Terug uit de wereld van de overpeinzingen:
In de vorige nieuwsbrief stelde ik een "kijkersvraag": Wie was de agent [Van?] Bolhuis die betrokken was bij de overval op het huis van bewaring in Leeuwarden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De vraag staat nog steeds open.

Dit maal drie nieuwe vragen.
De eerste vraag speelt weer tijdens de Tweede Wereldoorlog.
In Groningen opereert een groep Van Schendel die radiocontact met Londen verzorgt. De groep bestaat uit vier personen waaronder Bolhuis, een gemeenteambtenaar te Groningen. Bolhuis treedt op als koerier en contactpersoon. Hij vervoert de zendapparatuur. Hij is niet technisch geschoold. Eind 1943 worden de leden van de groep gearresteerd, en naar Den Haag overgebracht, samen met een boer vanuit wiens boerderij de uitzendingen plaats vonden. "Bolhuis gab nach ersten harnischen Leugnen zu, dass er die einzelnen Sendegeraete zu dem verschiedenen Sendeadressen gebracht habe und gab auch sonstige kuriertaetichkeit innernhalb der Nachrichtengruppe zu." In juni 1944 komt de zaak voor de rechter en wordt in vier gevallen de doodstraf geëist. Het vonnis is de doodstraf voor Van Schendel en de marconist, vrijheidsstraffen voor de drie anderen. Inmiddels is de zaak uitgelopen tot na dolle dinsdag. Misschien is dat de reden dat de doodstraf niet voltrokken is. Allen worden opgesloten in Krefelt, en komen na de oorlog terug, behalve de boer die in gevangenschap is overleden. Wie is deze Bolhuis?

De volgende vraag: Ik vond op internet dat Kurt en Annemie Bolhuis ecologisch boeren in het natuurreservaat "Dassenaarde" in België. Er wordt wel een e-mail adres en telefoonnummer genoemd, maar kennelijk is het een ouder site, want mail komt onbestelbaar retour en het nummer is niet geldig (geen 10, maar 9 cijfers). Wie weet wie zijn zijn en heeft een geldig e-mail adres van ze?

Dan een vraag die wat verder in het verleden ligt. Er is een foto met een straatbeeld van Grootegast. Rechts op die foto staat een man met een houten been en een paard. Volgens het onderschrift is het boderijder Bolhuis. Iemand vertelde dat het Jan Bolhuis was en behalve een paard en wagen had hij ook een hondenkar. Wanneer hij daarop reed stak het houten been schuin omhoog. Nu had het een hoop gescheeld wanneer de man Gregorius had geheten, maar met een naam als Jan …. Kortom het is me nog niet gelukt vast te stellen wie op de foto staat. Wie kan helpen? Een houten been moet toch wel opvallen.

Genoeg vragen voor één nieuwsbrief, in de volgende zal ik weer een paar vragen stellen en vertellen of ik antwoord op deze vragen heb gekregen.

Bolhuis en Van Bolhuis
Bij herhaling krijg ik de vraag wanneer het "van" bij de naam Bolhuis is gekomen. Het antwoord is simpel. Nooit. De Bolhuizen zijn het "van" kwijt geraakt.
In grote lijnen zit het zo:
Op het Groningse platteland waren familienamen niet in gebruik. Ze waren niet nodig. Iedereen wist wie Lammert Jans was, er was er tenslotte maar één in het dorp. De enigen die een familienaam gebruikten waren deftige mensen zoals de dominee en de redger. In de stad lag dat anders. Daar waren meerdere naamgenoten zodat een nadere aanduiding nodig was om ze uit elkaar te houden. Lammert Jans Bakker, of Lammert Jans de Lange, of Lammert Jans (afkomstig) van (het) Bolhuis.
Het van heeft dus niets met adeldom te maken zoals wel eens gedacht wordt. Het is het Engelse "from", niet "of". De familienaam Van Bolhuis komt voor bij de redgerfamilie in Warffum (inmiddels uitgestorven) en bij die families die in de stad Groningen woonden . Wanneer in 1811 familienamen verplicht worden blijken de nazaten van de bewoners van het Bolhuis vrijwel allemaal te kiezen voor de achternaam Bolhuis (zonder "van"). Opvallend, want de familie woonde sinds plm 1660 al niet op het Bolhuis. Hoewel de familienaam nooit gebruikt werd, is de herinnering aan de oorsprong van de familie kennelijk 150 jaar of langer levend gebleven.

Een enkele ervaring en vondst
Bij het zinken van de Titanic (1912), de tramboot Friesland (1941, op de Zuiderzee, gekraakt door het ijs), de Achille Lauro (1994), steeds waren er Bolhuizen bij, als passagier, als lid van de staf, zelfs als kapitein. Zou de combinatie Bolhuis en scheepvaart soms ongeluk brengen? Van de verschillende turfschippers weten we dergelijke rampen niet. Misschien weten we gewoon niet genoeg van hun wedervaren? Toch schiet me nu een geval te binnen, het schip van een turfschipper brandde uit en twee van zijn kinderen kwamen daarbij om het leven. Hoe het zij, kapitein Jan Aldert Bolhuis overleefde tijdens de oorlog bij Nieuw Guinea een beschieting en bombardement door Japanse vliegtuigen. Misschien valt het dus toch nog wel mee.
Rika Bolhuis die in 1949 naar Canada emigreerde legde haar indrukken van het nieuwe land vast. Deze stukjes geven niet alleen een beeld van wat haar opviel in Canada, maar er blijkt ook uit hoe Nederland er toen uitzag. Zo legt ze b.v. uit dat Coca Cola een soort limonade is. Het is de tijd dat de kruidenier nog al zijn klanten persoonlijk bediende. En eigenlijk vindt ze het niet horen dat Canadezen op straat een ijsje eten.
Dit is maar een voorbeeld. De verhalen die in de genealogie voorkomen geven niet steeds schokkende gebeurtenissen weer. Die zijn er gelukkig wel, maar ook vaak zijn het schetsjes zoals van Rika Bolhuis, die een beeld geven van het dagelijks leven van de mensen (geen zelfbediening), en hun opvattingen (dames roken niet). Zo lang is dit nog niet geleden, en het is al een heel andere wereld geworden.
In de volgende nieuwsbrief zal ik daar wat uitgebreider op ingaan.

Ter attentie
Van Marcel Bolhuis kreeg ik het volgende bericht om door te geven.
"Onlangs heb ik de domein naam www.bolhuizen.nl vastgelegd. Uiteraard zit hier de mogelijkheid bij om email adressen aan te maken. Mochten er mensen zijn die graag een @bolhuizen.nl adres willen hebben, dan is die mogelijkheid er om dat bij mij te doen. Mail die binnenkomt op XXXXXXX@bolhuizen.nl kan dan worden doorgestuurd naar elk willekeurig email adres. Tja, ik weet niet of jij ooit iemand gehoord hebt die hier belangstelling voor zou hebben, maar mocht dat het geval zijn dan hoor ik het graag van je.
Opzich zijn er geen kosten aan verbonden (of het moet iets zijn in de trant van 50 eurocent, om de kosten voor de domein naam een beetje te compenseren)".
Tot zover het bericht van Marcel. Zie voor het domein van Marcel, en voor andere websites die ik van naamgenoten heb gevonden onze website.
Jan van Bolhuis